Longkruid

 

 

Botanische naam: Pulmonaria Officinalis

Familie :                Boraginaceae (Ruwbladigen)

Naamgeving:

De naam longkruid komt van het Latijnse woord ‘pulmo’, dat long betekent. Al van oudsher is dit kruid bekend als goed geneeskruid voor de longen.

Door de lichte vlekken op het blad, de zacht behaard en slijmerig is, lijkt het blad op het longweefsel, dat ook gevlekt is. Vroeger zag men hierin gelijkenis met door tbc aangetaste long.

Algemene beschrijving:

Pulmonaria officinalis is een lage vaste plant met een harde en vezelige wortelstok waaruit in februari-maart bladeren en trosjes bloemen, ontspringen. Zowel de stengels als de bladeren zijn sterk behaard. De bladeren zijn ovaalvormig tot eirond, gaafrandig en tot wel 15 cm groot, veelal bedekt met wittige vlekken. De plant bloeit met trosjes met trechtervormige bloemen. Deze bloemen verkleuren van rozerood tot blauw tijdens de bloei.

Longkruid bloeit vroeg in het voorjaar, de bladontwikkeling is dan minimaal. Na de bloei gaat het blad groeien, om zo de wortel te kunnen beschermen tegen de felle zon. In het najaar kun je Longkruid zien met een prachtige diepe groene kleur met stevige bladeren.

De geschiedenis:

·         Een van de oudste geneeskrachtige kruiden; overvloedig gebruikt in de volksgeneeskunde bij aandoeningen van de luchtwegen en grippale toestanden; als zweetdrijvend en vochtafdrijvend middel, als verzachtend en astringerend middel.

·         Ongeveer 500 jaar geleden werd het longkruid, ook koekoeksbloem of paasbloem genaamd, voor het eerst in een kruidenboek vermeld. Zoals uit de beschrijving blijkt, werd het destijds tegen longziekten en bloedspuwingen gebruikt. In de volgende eeuw nam het gebruik van deze bladeren steeds meer toe en de toepassing ervan werd veelzijdig. Men bereidde er of thee uit, of men sneed ze in de soep, respectievelijk bakte men ze in eierkoeken. Ook thans ontbreekt het longkruid bijna in geen enkele hoestthee.(uit; handboek der geneeskruiden  Dr. S. Borngen)

 

Inhoudstoffen:

Ø  Looistoffen (tot 10%)

Ø  Mineralen (tot 15%)

o   Silicium (3%)

o   Kalium

o   Calcium

o   IJzer

o   Kiezelzuur (3%) oplosbaar en onoplosbaar

Ø  Slijmstoffen

Ø  Allantoïne

Ø  Saponinen (1%)

Ø  Flavonoïden; de flavonolen kamferol, quercetine

Ø  Koolhydraten, waaronder fructanen

Signatuur:

Pulmonaria officinalis is een plant die volgens de signaturenleer op twee manieren (16e, 17e eeuw) zijn nut aantoont voor de longen. Vooreerst zouden de witte vlekjes op de bladeren verwijzen naar de longalveolen (longblaasjes) of naar “vlekken” op aangetaste longen; de twee kleuren die men aantreft in de bloemen (lichtroze en paars) zouden verwijzen naar het zuurstofarme bloed, dat na passage in de longen zuurstofrijk wordt.

Eigenschappen

Inwendig:

§  Slijmoplossend, bevordert het ophoesten van slijm (mild expectorans/mucolyticum)

§  Slijmstofmiddel, verzachtend (door de slijmstoffen)

§  Antitussief (hoestbedarend)

§  Bindweefselversterkend (door het kiezelzuur, allantoïne)

§  Astringerend (samentrekkend) op de slijmvliezen van de luchtwegen (door de looistoffen)

§  Astringens (samentrekkend) (door de looistoffen)

§  Diuretisch (vochtafdrijvend)

§  Sudoferisch (zweetdrijvend)

Uitwendig:

§  Astringerend (samentrekkend) (door de looistoffen) en verzachtend (door de slijmstoffen, allantoïne)

Indicaties

Inwendig:

ü  Keelholteontsteking

ü  Strottenhoofdcatarre

ü  Luchtpijpcatarre

ü  Bronchitis; acuut en chronisch, met taaie slijm

ü  Hoest, droge hoest

ü  Adjuvans bij chronische luchtwegenaandoeningen (COPD): ter versterking van het bindweefsel bij zoals emfyseem, bloedspuwing

ü  Longontsteking

ü  Astma

ü  Verkoelend bij hoge koorts

ü  Verkoelend bij ontsteking

ü  Diarree, darmontsteking

Uitwendig:

ü  Laryngitis (strottenhoofdontsteking) met heesheid: spoelen

ü  Aambeien, bloedende aambeien

ü  Rode en vermoeide ogen: oogspoeling

ü  Kloven, schilferende huid

ü  Winterhanden en –tenen

Contra-indicaties:

v  Er zijn geen bijwerkingen bekend

Gebruikte delen:

o   Het gehele bovengrondse kruid, geoogst in het voorjaar voor de tinctuur

o   De bloemen en het blad worden gebruikt voor de thee

Dosering:

Ø  Thee:  2 theelepels kruid overgieten met ¼liter kokende water, 10 minuten laten trekken, 3 x daags een kopje. Ook geschikt om te gorgelen.

Ø  Tinctuur: 3 x daags 30 druppels. Vanwege de snelle werking van de tinctuur kan hij acuut ingezet worden bij astma en longontsteking

Ø  Echter vanwege de allantoïne mag de dosering niet te hoog zijn.

Ø  Verse bladeren om de borst in te wrijven

Ø  Als kompres en als badpreparaat

Goede combinaties:

·         Smalle weegbree, zoethout, echte tijm, anijs, kamille

Culinair:

Ø  Jonge bladeren als voorjaarssalade

Ø  Fijngehakte bladeren bij een groenteomelet

Ø  Het kruid is slijmerig van smaak

Recepten:

ü  Siroop:  1 handvol vers longkruid – iets verse venkel – 1 liter water – 350 gram kandij. Brengt het water aan de kook met het longkruid en de venkel. Voeg de kandij toe. Laat indampen tot ½liter, daarna filteren. 3 x daags 1 eetlepel.

Typologie:

Het type mens dat bij Longkruid past is wat teruggetrokken en depressief. Iemand die snel uit evenwicht is en weinig levenskracht heeft. Hij is gevoelig voor vocht en krijgt makkelijk ontstekingen en bloedarmoede.

Bronnen:

      Y.Maessen, Kruiden signatuur en eigenschappen

      G.Verhelst, Groot handboek geneeskrachtige planten

      L.Timmermans, Handboek geneeskruiden