 |  |  |
Sleutelbloem
Botanische naam: Primula veris
Familie : Primulaceae, Sleutelbloemachtigen
Naamgeving:
Primula komt van Primus, de eerste, omdat de sleutelbloem tot de eerst bloeiende lentebloemen behoort. Veris wil zeggen: van de lente. “Eersteling van de lente”.
Algemene beschrijving:
Overblijvende winterharde voorjaarsplant met wortelstok. Beschermde plant!
Grootte: 15 a 30 cm met korte, stevige en kruipende wortelstok, waaraan weer veel lange dunne worteltjes zitten.
Blad: langwerpige tot eivormige bladeren. Behaard aan de onderzijde. Het blad versmalt vaak voor een deel in de gevleugelde steel, waarna ze breder wordt.
Bloemen: dooier geel van kleur. Bevinden zich aan het eind van een redelijk lange steel. Ze vormen met elkaar een scherm. De bloem heeft een klokvormige, bleekgroene, licht behaarde kelk. De kroon toont aan het begin van de kroonhuis oranje vlekken. De primula heeft 2 soorten bloemen , met korte en lange stijl. Er wordt alleen zaad gevormd wanneer beide soorten bloemen combineren. Van de buitenkant gezien is de stijl te zien. Bij de bloem met de lange stijl.
Bloeitijd: maart-mei
Voorkomen: vochtige weilanden en bossen op zandgrond. Beschermde soort.
Geschiedenis:
· Volgens een legende zouden de gouden sleutels van Petrus uit de hemel zijn gevallen. De heilige man haalde ze weer terug, maar op dezelfde plaats bleven de goudgele bloempjes achter. Daarom, zo beweerde men, is het een wonderplant, waarmee men schatten kan vinden.
· In de middeleeuwen werd Primula gebruikt als ‘verlammingskruid’ bij aandoeningen met reumatische pijnen, verlammingen, krampen en stuipen. Ook bij hoofdpijn en slapeloosheid. Later werd de sleutelbloem gebruikt bij verkoudheden, borstklachten en als zweetdrijvend middel.
Inhoudstoffen:
Ø Saponinen (5%-10% in de wortels, 2% in de bloemen)
Ø Flavonoiden
Ø Glucosiden: primulaverine en primverin
Ø Etherische olie (0,25%), primulakamfer
Ø Carotenoïden
Ø Enzymen: primverase
Ø Bitterstoffen (in de bloemen)
Ø Vit C en mineralen
Ø Kiezelzuur
Ø Looistof
Signatuur:
Het blad is behaard aan de onderzijde. Dit geeft aan dat de sleutelbloem op de huid en slijmvliezen werkt.
Eigenschappen:
o Werkt op de bovenste luchtwegen. De werking van Primula veris is slijmoplossend, het bevordert het ophoesten van slijm en bevordert de secretie van de bronchiale klieren.
o De saponinen zijn heilzaam bij vastzittende hoest, waarbij taai slijm wordt opgegeven. Het heeft een ontstekingswerende werking op de luchtwegen.
o De hele plant werkt op het klierstelsel en daardoor kalmerend, afvoerend, zweetdrijvend en pijnstillend.
Indicaties:
ü Chronische bronchitis (bij oudere mensen, ouderdomshoest)
ü Droge bronchitis met taaie slijmen
ü Hoesten, kinkhoest
ü Adjuvans bij sinusitis
ü Acute verkoudheid
ü Opgewondenheid, nervositeit en rusteloosheid (kinderen)
ü Slapeloosheid, prikkelbaarheid
ü Hoofdpijn en migraine, zenuwpijnen
ü Nerveuze (maag) krampen
ü Adjuvans bij reumatische aandoeningen, artritis en artrose
ü Adjuvans bij jicht
Uitwendig:
ü Migraine en aangezichtspijn
ü Reumatische pijn
ü Bloeduitstortingen en kneuzingen
ü Insektenbeten, schaafwondjes, jeuk, zonnebrand.
Contra-indicaties:
v Zwangerschap
v Maag- of darm ulcus
v Gebruik van bloedverdunners, overgevoeligheid voor aspirines
v Astma, krampachtige hoest
v Allergische overgevoeligheid voor de primula
Gebruikte delen:
Vooral de gedroogde wortelstok, maar ook de bladeren en de gedroogde bloempjes bevatten saponinen, glycosiden en flavonoïden. De bladeren zijn rijk aan vitamine C, de plant bevat etherische olie.
De wortelstok wordt in september geoogst. De aarde eraf gewassen en dan wordt de wortel in de schaduw gedroogd.
Dosering:
§ Thee:Bij acute reuma (gewrichtsreuma) en jicht: 10 gr gedroogde bloempjes op ½ liter water en even zachtjes laten doorkoken.
§ Voor de luchtwegen bij kouvatten: thee van wortel en bloemen
§ Bij zenuwzwakte en nier- en blaasaandoeningen: thee van bladeren en bloemen
§ Bij duizeligheid en migraine: thee van alle tezamen.
§ Bij chronische bronchitis, hoest, taaie slijmen: 1 theelepel geplette wortel op 2 koppen water, 10 min laten koken. Per eetlepel innemen gedurende 2 dagen.
§ Bij slapeloosheid, rusteloosheid en nerveuze maagkrampen: thee van de bloemen, 30 gr verse of gedroogde bloemen overgieten met 1 liter kokend water, 15 min laten trekken. Inname na de maaltijden.
§ Sleutelbloem, gemengd met venkel, anijs en eventueel wat klein hoefblad is een uitstekende hoestthee (ook voor verkoudheid).
§ Sleutelbloem samen met Hypericum, valeriaan, citroenmelisse en pepermunt bij migraine en zenuwpijnen.
§ Tinctuur:Van de wortel: bij chronische bronchitis, hoest, taaie slijmen: 3 x 30 druppels per dag.
§ Bij gewrichtsreuma: aan het badwater toevoegen.
§ In de homeopathie wordt de sleutelbloem ook wel gebruikt voor de behandeling van nieraandoeningen en neuralgieën.
Typologie:
Een persoon die snel over zijn/haar toeren is, neigt naar hysterische reacties. De emoties wisselen snel bij deze persoon. Ze zijn snel opgewonden over vanalles. Deze personen hebben snel last van hoofdpijn of migraine en zijn gevoelig voor weers- en seizoensveranderingen.
Essentie:
De sleutelbloem geeft stevigheid, maakt los en zet in beweging.
Beeld:
De primula veris heeft een kenmerkende stevige, kruipende wortelstok. De bladeren zijn groot en stevig en bevinden zich dicht bij de grond. De stengel daarentegen is dun en lang. Ze ziet er kwetsbaar, maar hierdoor ook bewegelijk uit. Dat beeld wordt nog eens vergroot door de redelijk grote tros aan bloemetjes aan het eind van de stengel. De bloemetjes staan wisselend omhoog of hangen naar beneden en verschillen van elkaar, wat verwijst naar flexibel en beinvloedbaar. Deze scherm bloemen op de dunne lange steel geeft een gevoel van hoofdpijn en rusteloosheid. Een zwaar, onrustig hoofd.
De brede wortelstok heeft vele lange dunne worteltjes. Het roept een beeld op van de mens die een brede stevige basis nodig heeft. Met de dunne kwetsbaar steel die snel genekt kan worden.
Planeet: Venus
Element: aarde
Krachten: bescherming, liefde
Bronnen:
Groot handboek geneeskrachtige planten, G. Verhelst
Geneeskruidentolk, J. Petiet
Geneeskrachtige kruiden, M. Pahlow
Lexicon de geneeskruiden, M. Uyldert
Groene magie, Scott Cunningham