 |  |  |
Smeerwortel
Botanische naam : Symphytus officinalis
Familie : Ruwbladigenfamilie, Boraginaceae
Naamgeving:
Symphytum is afgeleid van Symphyein (Grieks) en betekent "samengroeien". De plant werd gebruikt bij botbreuken om deze weer aan elkaar te laten groeien.
Officinalis komt van Officium (Latijn) en betekent "in dienst van". Een plant met de toevoeging Officinalis stond/staat in dienst van de wetenschap. Om de geneeskrachtige werking werd/wordt deze plant daarvoor gebruikt.
Algemene beschrijving:
Andere namen zijn; suikerwortel, lijmwortel en consolida.
Goede groenbemester doordat de plant zo rijk is aan mineralen.
Houdt van vochtige tot natte, vruchtbare (klei)grond in de halfschaduw of zon. Overblijvende, winterharde, 30 cm tot 1,5 m grote bossige plant. Heeft een vlezige, diepzwarte, soms vertakte, met slijmoverdekte penwortel ( tot 50 cm lang), die bij doorsnede cremekleurig en kleverig van consistentie is. Hij smaakt zoet, iets samentrekkend en heeft geen geur. De plant heeft een forse, rechtopstaande , vierkantige en vertakte stengel die van binnen hol en van buiten ruw behaard is. De bladeren zijn dik, donkergroen, sappig , gerimpeld en ruw behaard. De vorm is spitsuitlopend of lancetvormig. Onderaan zijn ze gesteeld en staan ze in een wortelrozet. Hoger loopt het blad door in de steel.
Van mei tot augustus vertoont deze plant klokvormige bloemen die in eindstandige, omgebogen bijschermen staan (hangen). Ze kunnen bloeien in gradaties van wit naar paars.
De plant is lastig te plukken. Je hebt meer kans dat je plant aan de basis afrukt dan de stengel halverwege afbreekt. De haren prikken in je handen en de stengel gaat wel stuk waarbij sap en slijm vrijkomt maar breekt niet af. Vroeg in het voorjaar gaat het makkelijker.
De geschiedenis:
· Oude Griekse bronnen maakten al melding van een gunstige invloed op onder meer de heling van wonden. Al zo’n 20 eeuwen voor Christus had de plant de goede reputatie dat ze beenbreuken en wondranden weer aaneen kon laten groeien.
· Romeinen kenden de plant als prima middel bij breuken en wonden.
· Nicholas Culpeper was een omstreden Engels kruidenkenner uit de 17de Eeuw.. Hij was verrukt over de smeerwortel en schreef over het verschijnsel dat stukken vlees die in een pan werden gekookt, weer aaneen groeiden toen er smeerwortel werd aan toegevoegd. (Ik vraag mij hierbij af of hij dat wellicht uit het geschrift van Plinius de Oudere had opgemaakt).
Hij schreef verder dat smeerwortelzalf doeltreffend was bij – door sterke melkproductie – pijnlijke borsten. Overigens was het lange tijd gebruikelijk om bij tepelkloven een stukje uitgeholde wortel op de tepel te leggen.
· Op vlak van folklore laat de Smeerwortel zich eerder onbetuigd: er is bitter weinig bekend over folkloristisch gebruik van de plant. Het enige verhaal dat ik in dit verband kon terugvinden, was dat Smeerwortelbaden populair waren vóór de huwelijksnacht , omdat ze een gescheurd maagdenvlies zouden kunnen helen…
Inhoudstoffen :
Ø Slijmstoffen (29%)
Ø Allantoïne (0,9-0,85) ( van januari tot maart)
Ø Aminozuren (1-3%)
o Asparagine
o Choline
Ø Looistoffen (4-6,5%)
Ø Vitamine B12
Ø Vitamine C
Ø Vitamine A
Ø Mineralen
o Silicium
o Calcium
o Ijzer
o Fosfor
Ø Chlorogeen
Ø Koffiezuur
Ø Inuline
Ø Etherische olie
Ø Gom hars
Ø Lithospermzuur
Ø Alkaloïden (pijnstillend en verlammend op het zenuwstelsel)
o Pyrrolizidine
o Consolidine
o Symphytoglossine
o Consolicine
o Symphytine
o Echimidine
Ø Choline
Signatuur :
De beharing van de stengel en het blad geeft aan dat het werkzaam is op huid haren en slijmvliezen.
De hoekige stengel duidt op stevigheid en weerstand.
De kleur van de bloemetjes geeft aan dat ze verkoelend werkt bij koorts en ontstekingen. Dat ze hun kopjes laten hangen is analoog aan de depressieve mens.
Indicaties:
ü Uitwending gebruik
o Slechthelende wonden
o Artritis
o Sportblessures
o Ulcus cruris
o Fantoompijnen
o Botbreuken
ü Gastritis
ü Maagzweer
ü Krampstillende bij diarree
ü Pijnstillend
ü Fracturen
ü Luxaties, contusies
ü Beschadiging van de tussenwervelschijven
ü Sudeck-syndroom
ü Periostitis
ü Reuma
ü Artrose
ü Spierontstekingen
ü hematomen
ü Verharde klieren
ü Verharde borstklieren, tepelkloven
ü analekloven
ü Aangezichtspijnen
ü Astma
ü Chronische bronchitis
ü insectenbeten
ü Botbreuken
Contra-indicaties:
v Inwendig gebruik niet langer dan 3 weken ivm de alkaloïden die hepatotoxisch, mutageen en carcinegeen zouden kunnen werken. Dit is omstreden omdat de resultaten zijn verkregen na toediening van hoge geïsoleerde doseringen.
v Zwangerschap en lactatie periode (bij inwendig gebruik)
Gebruikte delen :
De wortel is het meest gebruikte deel en bevat het hoogste gehalte aan bruikbare stoffen, met name in het voorjaar.
De tinctuur Symphytum wordt gemaakt van de verse wortel, de zalf ook.
Dosering :
Ø Jonge blaadjes kan je als sla eten of stoven.
Ø Blaadjes en de wortel kan je gebruiken om thee van te zetten.
Ø Wortel kan je raspen om als papje te gebruiken bij botbreuken.
Ø Tinctuur; uitwendig onverdund bij dichte huid, bij open wonden gebruik je 40 dr op een 1\2 liter water.
Ø Tinctuur : 3x daags 15 druppels.
Ø Het is een goed kruid in mengsels voor luchtwegen en slijmvliezen.
Typologie :
Smeerwortel past bij de een moedeloos, depressief type mens, die gebukt gaat onder de lasten van het leven en de neiging heeft om krom te lopen. Hij kan weinig vorm geven aan het leven.
Magie:
Geslacht: vrouwelijk
Planeet: Saturnus
Element: water
Krachten: veiligheid tijdens het reizen
Bronnen :
Yvonne Maessen; Kruiden signatuur en eigenschappen.
Gonnie van Elteren ; www.herbasanitas.nl
Farrer-Halls Gill; De Aromatherapiegids.
Pahlow.M; Handboek van geneeskrachtige kruiden.
Verhelst,Geert; Groot handboek geneeskrachtige planten.
Lisette Timmermans; Handboek Geneeskruiden