 |  |  |
Zilverschoon
Botanische naam: Potentilla Anserina
Familie :Rozenfamilie, Rosaceae
Naamgeving:
De geslachtsnaam ‘Potentilla’ is afgeleid van het Latijnse woord ‘Potens’’wat staat ‘krachtig’.De soortnaam ‘anserina’ is afgeleid van ‘anser’ wat ‘gans’betekent in het Latijn (de plant werd vroeger veel al ganzervoer gebruikt, de Nederlandse volksnaam Ganzerik verwijst hier ook naar). De oudere schrijvers van kruidboeken, noemden het Zilverschoon, ook wel ‘Argentina anserina’, naar het Latijnse woord voor zilver ‘argenta’.
Algemene beschrijving :
Zilverschoon is een lage tot zeer lage, overblijvende voorzomer- en zomerbloeier met lange, kruipende, vaak roodachtige stengels die op de knopen wortelen. Dit maakt dat de plant flexibel is m.b.t. zijn standplaats. De bladeren zijn geveerd en frisgroen gekleurd aan de bovenkant. Het blad is aan de onderkant zilverachtig door zijn zilveren zijdezachte beharing, de bloemstelen zijn eveneens behaard. De beharing van zilverschoon beperkt de verdamping en weert zowel zonnestraling als water, zodat de plant sterke wisselingen in temperatuur, vochtigheidstoestand en zoutgehalte van het bodemvocht kan doorstaan. Het blad blijft laag aan de grond terwijl de bloemstelen langer zijn en bij overstromingen zo lang mogelijk boven water blijven. De bloemstelen ontspringen bij het bodemoppervlak, één bloem per stengelknoop, en dragen relatief grote bloemen met oplichtende citroengele, ovale kroonbladeren. De bloemen sluiten zich ’s avonds en blijven bij slecht weer dicht.
De plant komt zeer algemeen voor in Nederland en groeit op alle grondsoorten met uitzondering van hoogveen en zeer voedselarme zandgrond. Zilverschoon is kenmerkend voor zonnige standplaatsen en kan groeien op standplaatsen met een wisselvallige waterhuishouding en een verdichte bodem (door bijvoorbeeld overstromingen of betreding). De scala van vegetatietypen waarin de plant kan voorkomen is opmerkelijk groot en reikt van de meest alledaagse, soortenarme en zwaar door de mens beïnvloede begroeiingen tot uitgelezen, soortenrijke moerasvegetaties met orchideeën en dergelijke. Verder is de zilverschoon een tredplant; dit betekent dat hij op plaatsen kan groeien waar gelopen en gemaaid wordt: zogezegd kan hij tegen een stootje! Zilverschoon kan zowel voorkomen tussen lage vegetatie alsmede hogere vegetatie, tussen hogere vegetatie zal de plant zijn bloem- en bladstelen verlengen. Al om al is het een zeer sterke en flexibele plant met een zeer groot aanpassingsvermogen. De Zilverschoon komt voor in geheel Europa van Lapland tot de Azoren.
De geschiedenis :
· De wortel werd zelfs in tijden van nood ook als voedingsmiddel gebruikt
· Werd ook uitwendig toegepast om sproeten te verwijderen en vorming van littekenweefsel door pokken te voorkomen
· Studies uitgevoerd in 1975 toonden aan dat zilverschoon de darmpassagetijd duidelijk verlengde bij diarree en dat het laxerende effect van ondermeer Chinese rabarberwortel, vulboombast en senna kon tegenwerken
Inhoudstoffen :
Ø Looistoffen (tot 10%) : Ellageenlooistoffen
Ø Bitterstoffen
Ø Sterine
Ø Flavonen : Quercetine (aglucon)
Ø Choline : Quercitrine (flavon)
Ø Histidine
Ø Tormentoside
Ø Een spasmolytische stof
Signatuur :
De gele bloemen wijzen naar een werking op de spijsvertering. Het onuitroeibare wortelstelsel wijst op een enorme weerstand. De geveerde bladeren is een aanduiding voor de samentrekkende kracht van het plantje. Zoals alle roosachtigen heeft het een samentrekkende, verstevigende kracht, die zelfbeheersing geeft.
Werkingsveld :
1. Spijsvertering : maagversterkend, krampwerend, vochtafdrijvend, antidiarre. Helpt bij maag,-darm krampen
2. Bloed : Bloedstelpend door de looistoffen. Bij huidinfecties (zuiverend), bij slecht helende wonden
3. Huid : verzachtend. Het kauwen op de wortel van zilverschoon is goed bij allerlei tandvleesproblemen, bevordert tevens het doorkomen van tanden en kiezen en helpt tegen loszittende tanden.
4. Overige : voor de luchtwegen, hart en bloedsomloop, verkramping van het hart, epilepsie. Goed middel om mee te gorgelen bij een pijnlijke menstruatiekrampen. Dit kruid werkt door haar veelzijdigheid sterk in op hele gestel, ook op de ziel. Huidreinigend
Indicaties :
ü Verschillende ontstekingen als mondslijmvliesontsteking, amandelontsteking, strottenhoofdontstekingen, huidontstekingen.
ü Problemen met het tandvlees en de tanden en kiezen.
ü Verkramping van de maag, darmen en galblaas.
ü Diarree met pijnlijke krampen.
ü Nier- en blaasontsteking.
ü Water- en geelzucht.
ü Keelpijn.
ü Witte vloed.
ü Aambeien en bloedende aambeien.
ü Wonden, rode huid en vlekjes op de huid.
ü Diverse menstruatieklachten als een langdurige en/of hevige menstruatie, uitblijven van de menstruatie en krampen.
ü Verkramping van het hart.
ü Opgeblazen gevoel.
ü Astma.
Contra-indicaties :
v Er zijn geen contra-indicaties bekend. Wel moet men oppassen met het gebruik van zilverschoon bij een geïrriteerde maag en te hoge doses van de plant kan het maagslijmvlies irriteren. Tevens kan zilverschoon de absorptie van calcium, magnesium en zink beïnvloeden, het wordt hierdoor afgeraden om voedingssupplementen tegelijkertijd met zilverschoon preparaten in te nemen. Door het hoge gehalte aan looistoffen is zilverschoon onverenigbaar met zware metalen (zilverschoon niet in metalen bussen bewaren!), jodium, geneeskruiden met alkaloïden of slijmstoffen.
Gebruikte delen :
Vooral de bloemen en bladeren worden in gedroogde vorm gebruikt, deze worden voor of tijdens de bloei geoogst. Ook wordt de wortel gebruikt; hij wordt bevorderend ingezet bij het doorkomen van tanden en kiezen en gaat loszittende tanden tegen, hierbij wordt dan op de wortel gekauwd. Vroeger was het in sommige streken gebruikelijk om de wortel te eten als groenten (dit gebeurt blijkbaar nog steeds in Schotland).
Toepassingen :
Inwendig:
- Als thee: één kopje kokend water met één theelepel gedroogde zilverschoon. Drink naar behoefte één tot drie maal per dag een kop thee. Helpt tegen diarree en krampen (maag, darmen, galblaas e.d.), regelmatig vlak voor de menstruatie gedronken, helpt het tegen menstruatiekrampen. De thee kan afgekoeld als gorgeldrank bij keelpijn en allerlei problemen met de mond gebruikt worden.
- Moedertinctuur: 3x 10 a 30 druppels per dag bij diarree. Ook de tinctuur kan in een glas met water vermengt worden als gorgeldrank.
- Kauwen van de wortel bij problemen van het tandvlees en ter versterking van het tandvlees. Ook inzetbaar bij problemen met de tanden en kiezen.
- Melk: Twee theelepels zilverschoon met ¼ liter melk vijf minuten laten koken. Helpt tegen menstruatieklachten. Het zou ook tegen maag- en darmkrampen werken.
Uitwendig
o Afkooksel van zilverschoon als vaginale spoelmiddel bij witte vloed en vaginale ontstekingen. Verhouding: twee handen vol van het kruid op één liter water.
o Omslagen bij verscheidene huidproblemen.
o Gekneusd blad tegen aambeien.
o Twijgje in de schoen ter preventie van blaren op de voeten.
Goede combinaties :
Met kamille ter ontspanning van krampen.
Essentie :
De plant ontroert en verrast. Haar aanraking voelt als een zacht babyhandje. Zilverschoon verzacht. Werkt preventief, maar je moet haar wel zien.
Zilverschoon heeft door zijn uiterlijk een zachte uitstraling maar vergis je niet, deze plant laat zich niet zomaar plat trappen. Ze veert weer op en laat zich niet kapot maken, vertrappen (denk ook aan de looistoffen). Ze is zacht waar nodig, maar ook veerkrachtig. De plant groeit op haar ‘eigen wijze’. Haar werking is kalmerend.
Het scherpt orde in het geheel. Het is een herstelster van het ritme der levensverrichtingen, vooral bij plotseling optreden schokkende verbreking van het ritme.
Roosachtigen zoeken evenwicht. Koud kruid.
Kruid van Uranus
Bronnen :
Lexicon der geneeskruiden - Mellie Uyldert
Geneeskrachtige Kruiden - Mannfried Pahlow
Groot handboek geneeskrachtige kruiden – Geert Verhelst
Handboek geneeskruiden – Lisette Timmermans
Thieme’s boek van de geneeskruiden – Peter Schmidsberger