Vuilboom

 

Botanische naam : Rhamnus Frangula

Familie                  : Rhamnaceae – Wegedoornfamilie

Naamgeving :

De naam ‘Rhamus”komt van het Griekse woord ‘rhamnos’ wat ‘tak’ betekent.

Frangula is afgeleid van het Latijnse woord frangere=breken, in verband met het broze hout

Algemene beschrijving :

Een fraaie heester van 1 meter tot 6 meter hoog, groeit veel langs waterkanten, tussen kreupelhout. De rechtopstaande takken zijn lang en dun; de bast is aan de buitenzijde glad en donkerbruin tot bruinachtig wit, met opvallend lichtgekleurde lenticellen. De binnenzijde is geel, maar verkleurt bij drogen bruin. in april verschijnen de groene eivormige bladeren, die aan de bovenzijde glanzend zijn en opvallen door hun mooie nerven. in de bladoksels van de bovenste takeinden groeien kortgesteelde, weinig opvallende bloemen van een groenachtig witte kleur, soms roze. in de zomer rijpen de kogelronde bessen; ze zijn eerst groen, daarna rood en in de herfst glanzend blauwzwart. Er bestaan meerder soorten van deze boom (o.a. Rhamnus purshianus en Rhamnus cathartica), ook in Noord-Amerika, ook daar wordt de bast van deze bomen medicinaal gebruikt. alle Rhamnussoorten houden van een zure bodem.

De geschiedenis :

·         De laxerende werking van de bast van de stam en dikke takken was bij de Indianen al gekend.

·         In Europa werd ze vanaf in de Middeleeuwen toegepast

·         Matthiolus (1500 – 1577) raadde wel al aan de schors niet in verse toestand te gebruiken.

·         Al in de 2 eeuw werd de werking van de het Sporkehout beschreven door Galenus.

·         Naast de laxerende werking was de schors vroeger ook in gebruik als middel tegen hoofdluis.

·         Ook werd het gebruikt als een probaat middel tegen demonen en heksen.

Inhoudstoffen  bast:

Ø  Anthrachinonverbindingen (anthrone)

Ø  Looistoffen

Ø  Sporen alkaloïden

Ø  Bitterstoffen

 

 

Inhoudstoffen vruchten:

Ø  Anthrachinonglycoside (anthrone)

Ø  Saponinen

Ø  Flavonglycosiden

Ø  Fenolglycosiden

Ø  Looistoffen

Ø  Emodine

Ø  Kleurstof

Werkingsveld :

1.    Spijsvertering : De gedroogde bast heeft een licht laxerende werking, ook een licht stimulerende werking op de galsecretie. De verse bast is braakwekkend. De vruchten hebben een gelijke werking. Het voordeel van Sporkehout is dat het darmen niet irriteert, vooral geschikt voor de reiniging van de dikke darm. Ook wel in gebruik in reinigingsmengsels. Ook miltziekten worden genoemd.

2.    Overige : Verder worden hartkloppingen en oorsuizingen genoemd. Ook een verfplant, waarmee textiel en wol een bruine kleur kunnen verkrijgen. De houtskool van de het Sporkehout werd gebruikt bij de fabricage van buskruit.

Indicaties :

ü  Kwalen van lever

ü  Kwalen van milt

ü  Cholereticum

ü  Obstipatie, habituele

ü  Aandoeningen waarbij een zachte ontlasting is, zoals : anaalfissuren, aambeien, na recto-anale operatieve ingrepen

ü  Waterzucht

ü  Bloedzuiverend middel

ü  Reiniging van de dikke darm

ü  Laxerende middelen voor afslanken/afvallen

Contra-indicaties :

v  Zwangerschap (stimuleert de baarmoeder, mogelijks abortief)

v  Borstvoeding (kan ev. Purgerend werken bij de baby)

v  Darmontsteking: enterocolitis, colitis, ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, appendicitis (blindedarmontsteking)

v  Irritable bowel symdrome (spatisch colon)

v  Buikpijn van ongekende oorsprong, buikkrampen, kolieken, misselijkheid, braken

v  Ileus en darmatonie; stenose en obstructie van de darmen

v  Kinderen onder de 12 jaar (door het gevaar op verlies van vocht van elektrolyten)

v  Prostaatlijden (de congestie kan toenemen)

v  Nefritis (nierontsteking)

v  Niet langer dan 10 dagen tot maximaal twee weken na elkaar gebruiken

Gebruikte delen :

Men gebruikt de bast van de boom voor de tinctuur en voor een aftreksel. Schil de takken die in april tot mei zijn afgesneden, snel drogen in de zon of bij kunstmatige warmte. Bewaar het een jaar voordat je het gaat gebruiken, anders heeft het een braakwekkende werking, hetzelfde effect kan men bereiken door de bast een uur in een 100 graden hete oven te drogen. Ook de bessen worden gebruikt, onrijp plukken in augustus tot september, ze moeten een groene of rode kleur hebben. in de zon of schaduw drogen.

Toepassingen :

o   Cortex frangulae: 1-3 graam gedroogde cortex/kopje, decotum, 1-2 x daags, laxerende effect 6-10 uur na inname

o   Extractum frangulae fluidum: 20-40 druppels per dosis

o   Het beste weekt men de bast een nacht vooruit en zet hem op met het kweekwater

o   De hele plant in kruidenbossen als anti-magisch kruid, insectenwerend en bacteriedodend

 

Effect

 

Daar de vuilboombast werkt door het prikkelen van de dikke darm, moet men er rekening mee houden dat het effect maar gevoeld wordt 6 tot 8 uren na de inname.

Personen, die vuilboombast hetzij zuiver, hetzij samen met andere kruiden, bv onder specialiteitvorm, gebruiken kunnen soms wel eens raar opkijken, namelijk wanneer hun urine bloedrood gekleurd wordt. Denk nu niet direct dat dit het gevolg is van een nier of blaasbloeding. Deze kleur heeft absoluut geen relatie met bloedingen, maar is enkel en alleen het gevolg van een scheikundige reactie, die alleen maar optreedt als de urine niet zuur maar alkalisch reageert.

Essentie :

Kruid van Saturnus. Hij heeft een mild en tegelijk een ingrijpende werking.

 

 

Bronnen :

      Lexicon der geneeskruiden - Mellie Uyldert

      Groot handboek geneeskrachtige kruiden – Geert Verhelst

      Handboek geneeskruiden – Lisette Timmermans

      De taal der Kruiden – Mellie Uyldert