Lijnzaad

 

Botanische naam    : Linun usitatissimum

Familie                  : Vlasfamilie, Linaceae

Naamgeving:

 “Linun”is de Latijnse naam voor ‘vlas’ en betekent ook ‘draad’, ‘touw’, wat nauw aansluit op de vezel die deze plant levert.

“Usitatissimum”wil zeggen “het meest bruikbaar”, uiteraard doelend op het veelzijdig gebruik van zowel de vezel van de stengel, het zaad en de olie van deze plant.

Algemene beschrijving :

De zaden zijn glanzend en goudkleurig of bruin. Vlas behoort tot de familie der Linacaeën of vlasachtigen, welke ongeveer 90 soorten omvat, voorkomend in gematigd of subtropisch kli­maat. Gewone vlas (L. usitatissimum L.) komt ook in Nederland voor. Het is een eenjarige plant die ca. 1 meter hoog wordt en gewoonlijk één stengel heeft, die aan de top weinig vertakt is. De bladen zijn lancetvormig en staan verspreid. De plant bloeit in juni-juli met (vijfbladige) witte of hemelsblauwe bloemen. Na de bloei draagt de vlasplant doosvruchten, die na rijping openspringen om de zaden vrij te geven.

De geschiedenis:

·         Vlas is een van de oudste en beroemdste cultuurplanten van de mens. Uit hiëroglyfen is op te maken dat reeds de oude Egypte­naren vlas verbouwden.

·         Via Mesopotamië heeft de vlascultuur zich verder over de beschaafde wereld verbreid en in de vijfde eeuw vóór onze jaartelling gaven de volgelingen van Hippocra­tes te kennen dat ze vlas als geneeskrachtige plant hadden ontdekt en pasten het lijnzaad uitwendig toe bij borstkwalen en inwendig bij ontstekingen van slijmvliezen.

·         Galenus raadde kompressen met lijnzaad aan bij spijsver­te­ringsstoornissen, zoals maagklachten en darmkrampen.

·         Dodo­naeus zei: "Lijnsaet versaecht alle pijne" en Paracelsus schreef, dat thee van lijnzaad uitkomst bracht bij moeilijk plassen.

·         In de achtste eeuw vaardigde Karel de Grote wetten uit om zijn onderdanen te verplichten lijnzaad te eten, zodat ze gezond zouden blijven.

Inhoudstoffen :

Ø  Slijmstoffen (3-6%)

Ø  Vette olie (30-40%)- Oleum lini

Ø  Blauwzuurglycosiden: linamarine, lotaustraline

Ø  Linamarase

Ø  Onverzadigde vetzuren (90%): Linolzuur (10-25%), Linoleenzuur (36-57%), Oliezuur (13-30%)

Ø  Eiwitten (20-25%)

Ø  Vitamine F

Eigenschappen:

§  laxerend

§  slijmvliesbeschermend

§  ontstekingremmend (alfa-linoleenzuur: vermindert de hoeveelheid prostaglandinen die      verantwoordelijk zijn voor de ontstekingsreactie);

§  huidbeschermend;

§  slijmoplossend;

§  voedend tonisch (vitaliserend);

§  ontgift zware metalen, zoals aluminium.

§  urinedrijvend;

§  bloedverrijkend;

§  zenuwsterkend;

§  cholesterolverlagend (alfa-linoleenzuur)

§  verwekend;

§  verzachtend, in- en uitwendig;

§  hoestremmend;

§  desinfecterend (lijnzaadolie);

§  wormverdrijvend.

 

Indicaties:

·         Chronische, degeneratieve longaandoeningen: astma, (chronische) longontsteking, bronchitis met veel slijmpro­duktie.

·         andere luchtwegaandoeningen o.a. pleuritis, ontstekingen in mond- en keelholte, hoest;

·         keelpijn en ontstoken amandelen;

·         prikkelingen (irritatie) en ontstekingen van maag- en darmslijmvlies, chronische obstipatie, diarree;

·         galstenen;

·         slijmvliesirritatie urinewegen;

·         herstelproces,

·         verhoogd cholesterol, hoge bloeddruk;

·         diabetes;

·         reumatische ziekten, arthritis;

·         multiple sclerose;

·         atherosclerose;

·         premenstrueel syndroom.

·         menstruatiestoornissen;

·         schizofrenie;

·         zware metalen belasting;

·         acne, cellulitis;

·         brandwonden (pap);

·         zwerende- en ontstoken huiddelen (kompres);

·         abces, steenpuist, zweren (droog kompres). Een paar eetlepels in een witte katoenen bandage wikkelen en in water koken totdat de zaden geweekt zijn. Dan kunnen ze direct op de geirriteerde huid worden opgebracht en om de paar uur gedurende een kwartier de huidplekken bedekken. Het lijnzaad heeft een trekkende werking en de warmte van het papje zorgt voor een verbeterde doorbloeding van de aangedane plek;

·         eczeem, gordelroos, psoriasis

·         ontstekingen gepaard gaande met zwellingen (in de vorm van een kompres);

·         wormen.

 

Contra-indicaties:

v  Ileus

v  Stoornissen van de schildklierfunctie

Gebruikte delen:

Semen Lini: de rijpe zaden, het lijnzaad

Oleum Lini: b de koudgeperste olie of lijnzaadolie

De plantenstengel voor vlas

Toepassingen:

Inwendig: gebroken of heel lijnzaad en / of olie

ü  Medicinale thee: 1 of 2 flinke theelepels zaad net ¼ liter koud water overgieten, gedurende 20 min. Laten staan en af en toe omroeren, zonder uitpersen de vloeistof afgieten en licht verwarmen. Gebruik 3 á 4 maal daags een kop.

ü  Budwich papje: om darmen te reinigen is het goed iedere morgen te gebruiken:

         1 kop/schaaltje kwark of yoghurt

         1 of 2 eetlepels gebroken lijnzaad

         1 eetlepel lijnzaadolie

         Evt. wat vers fruit erdoorheen bijvoorbeeld appel/peer/aardbeien.

         Belangrijk is dat er bij gebruik van dit papje voldoende wordt gedronken

         Gedurende de dag (1,5 – 2 liter)

Uitwendig:

ü  Lijnzaadkompres: 2 eetlepels heel lijnzaad op 1,5 liter water koken (10min). Gekookt lijnzaad in zaakdoek of katoenen zakje op de te behandelen plaats leggen en afdekken met droge doek en wollen doek, en dit ½ uur tot 1 uur laten zitten.

Essentie:

Lijnzaad is een mild laxeermiddel. Het zaad kan beter gebruikt worden als een algemeen versterkend en preventief middel voor het functioneren van de spijsvertering dan als een snelwerkende remedie tegen verstopping.

In studies waarin het toevoegen van lijnzaad aan de voeding positieve  resultaten opleverde, bedroeg de gebruikelijke dosering 50gram per dag, wat gelijk staat aan ongeveer 6 gram aan voedingsvezels. 50 gram is ongeveer een kwart kopje lijnzaad per dag.

 

Bijzonderheden:

Lijnzaad vormt een goed tonicum voor de dikke darm en de longen. Het versterkt het longweefsel en bevordert de genezing van de longvliezen. Het zaad is een voortreffelijk middel voor chronische, degeneratieve longaandoeningen en andere degenera­tieve aandoeningen.

Veel degeneratieve ziekten worden veroorzaakt door vetzuurde­generatie. Een chronisch tekort aan essentiële vetzuren en een overmaat aan verkeerde vetten (verzadigde vetten, industrieel bewerkte en verhitte oliën) leiden tot degeneratie.

Voor een huid- en slijmvliesbeschermend middel kan men lijn­zaad goed combineren met honing. Voor een longtonicum gaat het goed samen met zoethout.

Uitwendig vormt lijnzaad een goed kompres voor zwerende en ontstoken huiddelen, aangezien het de doorbloeding in de vaten bevordert en het weefsel laat ontspannen.

De essen­tiële vetzuren uit lijnzaad­olie ondersteunen en ver­sterken elkaars werking.

Lijnzaad is een plant die te plaatsen is onder de planeten Mars en Venus.

Mars vanwege de kracht en vurigheid, hierbij kun je denken aan de uittrekkende werking die het kruid heeft op ontstekingen en verzweringen, de vezelswerking. Venus omdat het een zacht en scheppend vermogen bezit, wat in de plant terug te zien is in de werking van de slijmstoffen het verzachtende en herstellende vermogen.

Bronnen :

      Geneeskrachtige Kruiden - Mannfried Pahlow

      Groot handboek geneeskrachtige kruiden – Geert Verhelst

      Handboek geneeskruiden – Lisette Timmermans

      www.natuurgeneeskundigcollectief.nl/kruiden