 |  |  |
Citroenmelisse
Botanische naam : Melissa Officinalis
Familie : Lipbloemenfamilie _Lamiaceae (labiatea)
Naamgeving :
De geslachtsnaam ‘Melissa’ staat voor ‘honingplant’of ‘honingbij’. De soortnaam staat op de al van oudsher bekende medicinale werking van het kruid.
Algemene beschrijving :
Een overblijvende plant uit de Libloemenfamilie, wordt tot een meter hoog. Citroenmelisse bezit sterk vertakte wortelstokken, waarmee het kruid zich overal verspreidt. Het blad is zacht en behaard en bezit dikke nerven, de bladrand is rond gekartelde , de bladeren staan tegenover elkaar. De bloemen zijn klein en onopvallend, de kleur is zachtgeel tot vuilwit, ze staan in schijnkransen in de bladoksels, de bloeitijd is van juni tot september. De smaak is die van een wat bittere citroen, de geur is een frisse citroengeur. Een plant die graag wat vochtig staat en in de zon, maar in principe kan ze overal aarden. Trekt veel bijen aan.
De geschiedenis ;
· Citroenmelisse wordt al meer dan twee millennia in de geneeskunde gebruikt.
· Plinius in zijn Historia Naturalis en Dioscurides in zijn werk materia medica waren de eersten die berichten over de therapeutische toepassingen van citroenmelisse : het werd in eerste instantie gebruikt als hart- en maagmiddel.
· Avicenna legde de nadruk op de werking ervan in het spijsverteringskanaal.
· Jacob Theodoor Tabernaemontanus schrijft over citroenmelissebladeren dat ze de maag verwarmen en de spijsvertering stimuleren, dat ze alle somberheid verjagen en zorgen voor vrolijke dromen, maar ook dat ze zwakte van het hart tegengaan.
Inhoudstoffen :
Ø Etherische olie (0,1% van de verse plant) o.a. citronella (een goede ontkramper van de spijsvertering) , eugenol, citral en geraniol
Ø Bitterstoffen
Ø Looistoffen (4%)
Ø Flavonoïden
Ø Organische zuren : rozemarijnzuur (als deze stof in een plant zit deze niet gebruiken tijdens de zwangerschap, citroenmelisse is een uitzondering maar dan alleen in de vorm van een slappe thee bij zwangerschapsbraken)
Ø Vitaminen A, B, C en een beetje D
Ø Mineralen : Cu
Ø Hars
Ø Honing (op zichzelf al een compleet voedingsmiddel)
Signatuur :
De vierkante stengel wijst op weerstand, net als het onuitroeibare wortelstelsel. De beharing op blad en stengel is een aanwijzing voor een positief effect op huid en slijmvliezen. De lichtgroene kleur van het blad wijst op een milde werking, met name voor maag en milt. De geelwitte bloemen verwijzen naar een kalmerende werking op de spijsvertering, met name op de lever. Soms is het blad hartvorming. De duidelijk waarneembare geur van de plant geeft aan dat Citroenmelisse op een via het zenuwstelsel werkt.
Werkingsveld :
1. Hart en zenuwstelsel : een versterkende werking op het organisme door de etherische olie, werkt via het centrale zenuwstelsel, kalmerende en ontspannend door het aanwezige koper, dat spierontspannend werkt. Versterkend effect op het hart en het bloedvatenstelsel, klachten met een nerveuze oorzaak. Een zeer goed kinderkruid, zelfs voor zuigelingen, door de milde werking.
2. Spijsvertering : bij alle nerveuze spijsverteringsklachten, kalmerend en de galproductie stimulerend.
3. Overige : reguleert de werking van de milt en verhoogt de weerstand, verder heeft een antihistamine werking, zou dus ondersteunend gebruikt kunnen worden bij de behandeling van allergieën.
Indicaties :
ü nervositeit, slapeloosheid, onrust, geestelijke overspanning, onbestemde angsten, paniekaanvallen, depressie, nerveuze hartklachten (hartkloppingen), vrouwenkwalen door nervositeit veroorzaakt, examenvrees (b.v. citroenmelissebad);
ü stinkende ademhaling, kauwen op citroenmelisse;
ü allergieën;
ü astma, blafhoest, acute en chronische bronchitis- ontspannend en slijmoplossend (medicinale olie);
ü verkoudheid, griep, hoest, catarre, infecties bij kinderen (heet aftreksel);
ü koorts (verkoelend);
ü duizeligheid, flauwvallen, oorsuizingen;
ü nerveuze hoofdpijn, migraine;
ü zwangerschapsbraken
ü spijsverteringsklachten: krampen, slechte spijsvertering met gasvorming (thee na het eten), koliek, lichte ontstekingsverschijnselen, misselijkheid, braken, slechte eetlust, dysenterie, vooral nerveuze maag- en darmspasmen;
ü pijn bij maagzweer;
ü leverstuwing (verkoelend), galinsufficiëntie (tinctuur?);
ü hart- en bloedvaten: verwijdt perifere vaten, waardoor bloeddrukverlaging;
ü pijn in de hartstreek, hartkloppingen, onregelmatige hartslag door nerveuze spanningen;
ü menstruatiekrampen en -pijn, prikkelbaarheid en depressies a.g.v. PMS, bij bevalling om vrouwen te ontspannen, kracht te geven en afstoting van de nageboorte te bevorderen, postnataal en gedurende menopauze om depressies te voorkomen, zwangerschapsbraken;
ü pijn en kramp in nieren en urinewegen;
ü bof, koude zweren (herpes simplex) e.a. virussen;
ü zweren en pijnlijke zwellingen b.v. jicht (uitwendig);
ü gordelroos (uitwendig- infusies van melisse- olie en heet water), zenuwpijn;
ü verstuiking, verrekking;
ü insektenbeet of- s teek (uitwendig- zalf).
Contra-indicaties :
v De etherische olie niet geven tijdens de zwangerschap; het kruid zelf in matige doses mag, best alleen op voorschrijft.
v Niet geven bij hypothyreoïdie (verminderde schildklierwerking)
Gebruikte delen :
Vooral : Folium Melissae =In het blad zitten de meeste geneeskrachtige stoffen (tinctuur). Voor de drogerij mag de steel er ook bij.
Citroenmelisse is heel goed vers te gebruiken in thee en salades.
Toepassingen :
o Folia Melissae : 2- 3 theelepels / kopje, 10 min trekken, eventueel zoeten met honing. 3 tot 5 koppen thee.
o Tinctura Melissae ; 3 x daags 30 druppels
o Zalf of crème : 2 à 4 maal per dag
Goede combinaties :
Gaat samen met praktisch alle andere kruiden, voegt een lekkere smaak toe aan mengsels. Door de milde werking overvleugelt het andere kruiden niet. Specifiek voor de Ziekte van Graves kan men het combineren met Wolfspoot en iers Mos.
Typologie :
Mensen die licht nerveus zijn van nature. Melisse werkt dan kalmeren en harmoniserend. Milde, zachte mensen die communicatief zijn ingesteld. Voor wie overbezorgd is voor alles en iedereen.
Ook voor kinderen die ‘s avonds overactief worden en dan niet kunnen slapen.
Essentie :
Melisse geeft rust en troost. Ze vraag om bij jezelf te blijven.
Geslacht : vrouwelijk
Planeet : Maan
Element : Water
Krachten : Liefde, succes, heling
Bronnen :
Lexicon der geneeskruiden - Mellie Uyldert
Geneeskrachtige Kruiden - Mannfried Pahlow
Groot handboek geneeskrachtige kruiden – Geert Verhelst
Handboek geneeskruiden – Lisette Timmermans
Signatuur en eigenschappen – Yvonne Maessen